İZMİR-TURGUTLU (HAMİDİYE) KÖYÜNDE GİRİTLİ MUHACİRLERİ

Girit Konulu Dergiler
Kullanıcı avatarı
eyuphuseyin
Site Admin
Mesajlar: 2099
Kayıt: 05 Haz 2019, 22:41
Konum: İstanbul
Teşekkür etti: 790 kez
Teşekkür edildi: 27 kez
İletişim:

Re: İZMİR-TURGUTLU (HAMİDİYE) KÖYÜNDE GİRİTLİ MUHACİRLERİ

Mesaj gönderen eyuphuseyin » 18 Ağu 2019, 18:40

geldiğinde…” Hasan Tuntaş çocukluğunda şahit olduğu mevlitleri bu şekilde anlatmaktadır (Giritliler Gazetesi, Mayıs 2011: 3-4).
Vefat olaylarında da Giritlilerin yine birbirlerine destek ve dayanışma içerisinde oldukları görülmektedir. Cenaze evinde bir hafta boyunca ölen kişinin ardından okumalar yapılmakta ve bu süre zarfında o kişinin evine hergün yemek götürülmekte, acıları paylaşılmaya çalışılmaktadır. Köyde, Giritten göç eden birinci kuşak göçmenlerin bulunduğu kabristanda hiç yazılı taş yoktur. Yakınlarının mezarlarını bulmakta zorluk yaşanmasına yol açan bu durum, sonraki kuşaklarda sıkıntı ve üzüntü yaratmıştır. Hatta üçüncü kuşak Girit göçmeni olan İbrahim Bey’in babasının; “Benim mezarımı hiç yapamazsanız ufak bir yazılı taş koyun geldiğinizde aramayın, benim aradığım gibi…”şeklindeki vasiyeti, bu konuda yaşadıkları sıkıntıları açıkça göstermektedir. Ancak üçüncü kuşaktan sonra mezar taşlarına ölen kişilerin isimleri yazılmaya başlanmıştır64.
Giritli muhacirlerinin giyim-kuşamlarıyla ilgili olarak; Giritliler, günümüzde günlük hayatta artık geleneksel kıyafetlerini kullanmamaktadırlar. Ancak halk dansları festivalleri veya folklor gösterilerinde görülebilen geleneksel kıyafetleri, Girit’in batı, doğu ve orta bölgelerine göre de farklılıklar göstermiştir. Ancak genel olarak Giritli erkekler lacivert yelek, siyah gömlek giyip bellerine sekiz metre uzunluğunda kırmızı ipek kumaş sararlar. Kuşağın arasında gümüş bir bıçak, omuzlarda boynu işlemeli pelerin olup, bellerine de kırmızı kuşak bağlamaktadırlar. Bu kuşak o kişinin zenginliğini ve ağa çocuğu olduğunu göstermektedir. İpek böceğinin ipeğinden yapılan bir kuşak olmakla birlikte Anadolu’ya göç ederlerken de bu kuşağı bellerine bağladıkları görülmektedir (Şenesen, 2012: 535-536). Geniş şalvar şeklindeki pantolon, soğuktan koruması amacıyla yün ya da keçeden yapılır. Kostümü ipek örme çorap ve çizmeler tamamlar. Kadın kıyafetlerinde de temel olarak iki farklı tarz vardır: Batı Girit’te Sfakia Bölgesi’nden “Sfakiani” ve “Anoghiani”. Anoghiani kostüm; pantolon, etek üzerinde beyaz, yarım bol, dökümlü, kırmızı renkte bir kostümdür. Kadınlar, işlemeli bir çift önlük giyer, altın nakışlarla süslenmiş renkli bir ceketle kostümü tamamlarlar. Başına “skoufoma” denen kırmızı pamuk bir saçak, beline kırmızı yünden kemer takar ve kemere gümüş kılıflı bıçak sıkıştırırlar. Bu bıçak, kadının nişanlı veya evli olduğunu gösterir. Boyna takılan paralardan bir kolye ve yüksek topuklu siyah ayakkabıyla kostüm tamamlanır (Giritliler Gazetesi, Mart 2011: S.2, s.7). Giritlilerin giyim-kuşamlarına dair şu ifadeler oldukça dikkat çekicidir (Hasan Tuntaş, Giritliler Gazetesi, Eylül 2011: 3-4);
“Benim tanık olduğum eski Giritlilerin giyim tarzları klasik ve modern bileşimiydi. Kadınlar başörtülerini çok sıkı bağlamazlardı. Ortama göre, saçlarının görünmesine ya da görünmemesine dikkat ederlerdi. Çok yakın bulduklarının yanında rahat davranırlardı. Siyah renk kadın ve erkeklerde bilinçli bir tercih miydi, bilmiyorum? Ama yadırganmazdı ve yaygındı. Sade bir kıyafetle bile çok şık olabiliyorlardı. Ben bunu Girit kadınlarının duruş ve zihniyetine bağlamaktayım. Kendilerine güvenleri tamdı ve asla kendilerini ezdirmezlerdi.”
Girit kültüründe, mani (madinada) dizmek ve söylemek de oldukça önemli bir yere sahiptir. Manilerle ağlayıp, manilerle coşan Giritliler, nişanlarda, kına gecelerinde, düğünlerde gelin ve damat için ya da çeşitli eğlencelerde bir araya gelindiğinde, Hıdırellez gibi özel günlerde, her durumda, her yerde sevinçlerini, özlemlerini, umutlarını, beklentilerini beyitlerle dile getirmişlerdir. Girit mânileri, belirli bir ölçüyle söylenen kafiyeli beyitler olup, 15 hecelik dizelerden oluşan bu beyitler 8+7 hece düzeninde yazılmaktadır. Genellikle kalabalık ortamlarda karşılıklı söylenmektedir. Giritlilerin mani söyleme geleneği aynı zamanda atışma geleneğini oluşturmaktadır. Bu atışmalar esnasında taraflar beyitlerle yarışmaktadırlar. Karşı tarafı alt etmek için söylenen beyit, daha önce söylenmiş, bilinen bir beyit de olabiliyorken çoğunlukla o anda “atılan”, anında “uydurulan” doğaçlama bir beyit ile de cevap verilebilmektedir. Karşılıklı “madinada” okuyarak sürdürülen bu yarışma saatler, hatta bazı durumlarda günlerce sürebilmektedir. Giritliler her koşulda mâni okumuşlardır (Sepetçioğlu, 2011: 198; Çokişler, 2007: 64-65). Girit kültüründe, aynı şekilde fıkralar da önemli bir yere sahip olmuştur (Giritliler Gazetesi, Ocak 2011: 4). Nevruz ve Hıdırellezde Giritli muhacirler tarafından coşkuyla kutlanmaktadır.
Girit’ten göç ederek, Osmanlı Devleti’nin iskân politikası doğrultusunda İzmir yöresine yerleştirilen Giritli muhacirler üzerinde yapılan çalışmalardan yola çıkarak; Girit muhacirlerinin kendilerine has geleneksel bir kültüre sahip oldukları, ancak zamanla dışa açılım ve yerli halkla karşılıklı kültürel etkileşimin doğal bir sonucu olarak kültürel kimliklerinin kaybolma sürecinin de başladığı anlaşılmaktadır. Günümüzde Giritli muhacirler, sahip oldukları kültürel değerleri koruyabilmek ve genç kuşaklara aktarabilmek amacıyla, “Tayfur Çiçek Kültür Evi” gibi kültür ve dayanışma dernekleri kurmuşlar, son yıllarda şenlik ve festivaller düzenleyerek, bu yolla birlik ve kaynaşmanın sağlanması için çalışmışlardır. Bu festivalde Giritlilerin tarihsel süreçte yaşadıkları anlatılmakta, Girit kültürünü yansıtan yemek yarışmaları düzenlenerek yeni yetişen nesillere bu şekilde kültürel değerlerini aktarmaya çalışmaktadırlar65.


tez 10.png
tez 10.png (14.23 KiB) 58 kere görüntülendi
Ma ida thelis na su ğo,oste va zis çe nase
Se hrisoprasina dendra,na thetis na kimase.

Sana ne dememi istersin,yaşayıp var olman için
Altın yeşili ağaçların altında,yatıp uyuman için

Kullanıcı avatarı
eyuphuseyin
Site Admin
Mesajlar: 2099
Kayıt: 05 Haz 2019, 22:41
Konum: İstanbul
Teşekkür etti: 790 kez
Teşekkür edildi: 27 kez
İletişim:

Re: İZMİR-TURGUTLU (HAMİDİYE) KÖYÜNDE GİRİTLİ MUHACİRLERİ

Mesaj gönderen eyuphuseyin » 18 Ağu 2019, 18:44

7. SONUÇ

Girit’te 19. yüzyılda milliyetçi akımların ve Yunan bağımsızlık hareketinin etkisiyle başlayan ve yüzyıl boyunca devam eden, özellikle 1897 Osmanlı-Yunan Savaşının sonucunda daha da artarak, adada yıllarca birarada barış içerisinde yaşayan iki toplumun yakın ilişkilerinin bozulmasına ve yerini çatışmalara ve katliamlara bırakmasına yol açan olaylarla birlikte, çok sayıda Giritli Müslüman nüfus, adadan ayrılmak zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti, o dönem içinde bulunduğu imkânlar dâhilinde almış olduğu birtakım önlemlerle, 19. yüzyılın sonlarında Girit’ten adeta kaçarak Anadolu’ya gelen Giritli Müslümanların, İzmir başta olmak üzere Anadolu’nun çeşitli bölgelerine, Kuzey Afrika ve


65 İbrahim Aydın, 3. Kuşak Giritli, Doğum Yeri: Tire, Doğum Yılı: 1950, Emekli Bankacı.

Ortadoğu’ya göç ve iskân süreçlerinin en hızlı ve sıkıntısız bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için uğraşmıştır. Göçmenlerin bir an önce iskân edilerek üretici konumuna geçmeleri doğrultusunda bir politika yürüten Osmanlı Devleti, göçmenlerin alışık oldukları coğrafi ve iklim özelliklerine, ekonomik faaliyetlerine ve isteklerine uygun bölgelere iskân edilmelerine dikkat etmeye ve göçmenlere ayni ve nakdi yardım ile çeşitli muafiyetler başta olmak üzere gerekli yardımların yapılmasına gayret etmiştir. Ancak alınan tedbirlere rağmen mutlaka aksaklıklar yaşanmış ve bu durum göçmenlerin çeşitli sıkıntılar yaşamasına sebep olmuştur.
Girit’in İzmir’e yakın olması ve Anadolu’nun diğer vilayetlerine göçmen sevkiyatının buradan yapılıyor olması nedeniyle İzmir’e çok sayıda muhacir gelmiş ve şehir merkezinde ve çevresinde muhacirler için köyler ve mahalleler inşa edilmiştir. İzmir bölgesinde Giritli muhacirler için kurulan köylerin başında, eski adı Hamidiye olan Turgutlu köyü gelmektedir. Turgutlu (Hamidiye) köyü, II. Abdülhamit Döneminde, 1900’lü yılların başında, Aydın vilayeti dâhilindeki Tire kazasının Deliktepe mevkiinde, Giritli muhacirler için kurulmuş ilk köydür. 40 hane olarak kurulan Turgutlu köyüne ilk gelenlerin sayısı, 67 kadın ve 69 erkek olmak üzere toplam 136 kişidir. Günümüzde Giritli muhacirlerin torunlarının yaşadığı Turgutlu (Hamidiye) köyüne iskân edilen ilk göçmenler, başta uyum problemi olmak üzere birçok sosyal ve ekonomik sıkıntı ve zorluklarla karşılaşmışlardır. Ayrıca içinde bulundukları zor şartlara, geride bıraktıkları mal-mülk ve yakınlarının kaygısı da eklenince, sıkıntıları daha da artmıştır. Ancak yaşadıkları tüm olumsuzluklara rağmen hayata tutunmayı başaran Giritli göçmenlerin, bulundukları bölgeye önemli değerler kattıkları görülmektedir. Herşeyden önce kendine mahsus yerel adetleri, kültürü ve dünya görüşleri ve farklı siyasi tarihi tecrübeleri olan Giritli muhacirler, toplumsal, ekonomik ve kültürel anlamda bölgeye canlılık getirmişlerdir. Zeytin, tütün, patates gibi çeşitli tarım ürünlerinde üretimin artması, çok çeşitli ot yemeklerinin tanınması, zeytincilik ve bağcılığın gelişmesi, giyim ve yemek kültürünün çeşitlenmesi Girit muhacirleri sayesinde olmuştur. Girit muhacirleri, sahip oldukları kültürel değerler ve uygar yaşam biçimleriyle Anadolu’nun kültürel çeşitliliği arttıran, Anadolu’nun vazgeçilmez unsurlarındandır.


KAYNAKÇA

Arşiv Belgeleri

BOA., A. MKT. MHM., 508/7.

BOA., A. MKT. MHM., 525/ 30.

BOA., BEO., 3304.247743.1.1. BOA., DH.MKT., 394/41.
BOA., DH.MKT., 2727.7.1.1.

BOA., DH.MKT., 2727.7.2.1.

BOA., DH. MKT., 428/101. BOA., DH.MKT., 882/9.
BOA., DH.MKT., 1252.66.1.1.

BOA., DH.MKT., 1252.66.2.2. BOA., DH. UMVM, 123/21.
BOA., İ. HUS, 65/1316. B.O.A., İ. HUS., 165. 56. 1.1. BOA., İ.M.M, 962/2786.
BOA., İ. MTZ. GR, 33/1363. BOA., Y. A. RES, 100/31.
BOA., Y. A. RES, 101/29. BOA., Y. EE. KP, 8/746.
BOA., Y. EE. KP, 9/858. BOA., Y.
MTV, 188/57. BOA., Y. PRK. KOM, 10/26. BOA., Y. PRK. KOM, 10/30. BOA., Y. PRK. A, 12/25.
BOA., Y. PRK. ASK, 148/19. BOA., Y. PRK. ASK, 155/118. BOA., Y. PRK. MYD, 22/55.
Gazeteler

Ahenk, 7 Ocak 1900, S: 1035.

Ahenk, 28 Aralık 1901, S: 1015.

Giritliler Gazetesi, Ocak 2011, S: 1.

Giritliler Gazetesi, Mart 2011, S: 2.

Giritliler Gazetesi, Mayıs 2011, S: 3.

Giritliler Gazetesi, Eylül 2011, S: 4.

Giritliler Gazetesi, Kasım 2013, S: 8.

Kitaplar ve Makaleler

Adıyeke, A. Nükhet. (2000) “Osmanlı İmparatorluğu ve Girit Bunalımı (1896-1908)”, Ankara: TTK Yay.
Adıyeke, A. Nükhet. (2013) “Girit’ten Kaçmak; Girit’ten Göçmek İki Büyük Göç Dalgası Arasında Girit Muhacirleri”, Balkanlar ve Göç, 137-158.
Altınsay, Sabâ. (2005) “Kritimu-Girit’im Benim”, İstanbul: Can Yay.

Armaoğlu, Fahir. (2006) “19. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1789-1914)”, İstanbul: Alkım Yayınevi. Aydın, Mahir. (2008) “Girit Sarı Kitap”, İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Belen, Nezahat. (2004) “1900-1973 Yılları Arasında Kuşadası’nın Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Tarihi”, Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
Beyru, Rauf. (2000) “19. Yüzyılda İzmir’de Yaşam”, İstanbul: Literatür Yayınları.

Çetin, Necat. “Girit Muhacirlerinin İskân Olduğu Tire Hamidiye (Turgutlu) Köyü Araştırması ve Son Osmanlı Nüfus Tahriri”, (https://turkcetarih.com).
Çokişler, Nazım. (2007) “Girit Göçmenleri Türk Halk Kültürü Üzerine Bir Araştırma”, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Emgili, Fahriye. (2005) “Tarsus’ta Girit Göçmenleri (1897-1912)”, Ankara Üni. DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(25): 189-197.
Erdem, Ufuk (2018) “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Muhacir Komisyonları ve Faaliyetleri (1860-1923)”, Ankara: TTK Yayınları.
https://giritturklerikulturu.wordpress. ... kuyucular/ (Erişim Tarihi: 21.11.2018)
http://www.izmirkulturturizm.gov.tr. (Erişim Tarihi: 17.11.2018). http://www.karabaglar.bel.tr/ilcemiz. (Erişim Tarihi: 15.11.2018). https://turkcetarih.com. (Erişim Tarihi: 05.10.2018).
Hülagu, Metin. (2008) “Osmanlı-Yunan Savaşı Abdülhamid’in Zaferi”, İzmir: Yitik Hazine Yay.

Kara, Melike ve Çelik, Mehtap. (2014) “Kuzey Afrika ve Ortadoğu’da Girit Müslümanları”, Hıstory Studıes, 6(2): 91-101.
Karal, E. Ziya. (2011) “Osmanlı Tarihi Birinci Meşrutiyet ve İstibdat Devirleri 1876-1907”, Ankara: TTK Yay.

Kassab, Sawsan Agha. (1999) “II. Abdülhamid Döneminde Osmanlı Vilayetlerine İskân Edilen Girit’li Göçmenler”, Osmanlı, IV: 697-702.
Kiper, Nilgün. (2006) “Resettlement of Immigrants and Planning in İzmir During the Hamidian Period”, Doktora Tezi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Menekşe, Metin. (2016) “XX. Yüzyıl Başlarında Kuşadası’nda Girit Muhacirleri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (42): 715-734.
Okuşluk Şenesen, Refiye. (20-22 Ekim 2011) “Çukurova Bölgesi Girit Göçmenlerinin Girit’e Dair Anlatılanlarının Sosyal Tarihe Kaynaklık Etmesi”, Prof. Dr. Mine Mengi Adına Türkoloji Sempozyumu, Adana- Çukurova Üniversitesi.
Parlak, Cengiz. (2004) “Girit’ten Çanakkale’ye Göçler”, Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
Saydam, Abdullah. (1999) “Kırım ve Kafkasya’dan Yapılan Göçler ve Osmanlı İskân Siyaseti (1856- 1876)”, Osmanlı, IV: 677-686.
Sepetçioğlu, Tuncay Ercan. (2011) “Girit’ten Anadolu’ya Gelen Göçmen Bir Topluluğun Etnotarihsel Analizi: Davutlar Örneği”, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
Sepetçioğlu, Tuncay Ercan. (2011) “Sürgün ve İskân Kıskacında Giritli Müslüman Kadın (1896-1913)”, Hıstory Studıes, 6(2): 140-159.
Şimşek, Selami (2007). “Doğu Akdeniz’de Tahrip Olan Bir Kültür Mirası: Girit’te Tarîkatlar ve Tekkeler”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 32: 215-244.
Tahmisci-zâde Mehmed Macid. (1977) “Girit Hatıraları”, İstanbul: Tercüman 1001 Temel Eser.

Taşbaş, Erdal. (2011) “Osmanlı Topraklarına Yapılan Göçler ve Muhacirin-i İslamiye Komisyonu”, Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
Toprak, Serap. (2012) “Megali İdea’ya Bir Örnek: Girit”, Akademik Orta Doğu, 7(1): 145-160. Tukin, Cemal. (1945) “Girit İsyanları”, Belleten, IX (34): 163-206.
Tukin, Cemal. (1996) “Girit”, DİA, 14: 85-93.

Ünsal, Emin. (2009) “Girit’in Türk Hâkimiyetinden Çıkışı”, Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Edirne.
Yılmaz, M. (1999) “XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Muhaciri İskân Politikası”, Osmanlı, IV: 587- 602.

Cilt/Volume: 17 Sayı/Issue: 1 Mart/March 2019 ss./pp. 94-123
C. Şahin, G. Duran Doi: http://dx.doi.org/10.11611/yead.487584
tez 10.png
tez 10.png (14.23 KiB) 57 kere görüntülendi
Ma ida thelis na su ğo,oste va zis çe nase
Se hrisoprasina dendra,na thetis na kimase.

Sana ne dememi istersin,yaşayıp var olman için
Altın yeşili ağaçların altında,yatıp uyuman için

Cevapla

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir